(2-4-2012)

Iedere musicus weet dat een goede speelhouding van groot belang is om blessurevrij te kunnen blijven spelen. Dat blijkt toch meer inspanning te vereisen dan verwacht.

Onderstaand artikel kwam tot stand met vriendelijke toestemming van de auteur Vera Baadjou.

 

 

Energiegebruik bij hout- en koperblazers: het effect van lichaamshouding.
 
Nederlandse samenvatting van het artikel:

Energy expenditure in brass and woodwind instrumentalists: the effect of body posture.

Baadjou VA, van Eijsden-Besseling MD, Samama-Polak AL, Smeets RJ, Lima Passos V, Westerterp KR.
Med Probl Perform Art. 2011 Dec;26(4):218-23.

 
 

Veel musici ontwikkelen gedurende hun carrière klachten die gerelateerd zijn aan het bespelen van hun instrument. 
Een veelgenoemde klacht is vermoeidheid. Onder vermoeidheid kan zowel fysieke, cognitieve of emotionele uitputting worden verstaan. 1,2 
Factoren die een rol lijken te spelen bij het ontstaan van klachten bij musici zijn o.a. lichaamshouding en ergonomie.2,3

Op de kunstenaarspoli van de afdeling revalidatiegeneeskunde van Maastricht University Medical Centre is er jarenlange ervaring met de behandeling van musici. Oefentherapie Mensendieck/ Cesar speelt daarbij een belangrijk rol. 
Kernpunten van deze therapie zijn re-educatie van lichaamshouding waarbij gebruik wordt gemaakt van auditieve, visuele en proprioceptieve feedback over spier-, gewricht-, pees-, en ligament posities om lichaamshouding te verbeteren. 
Een van de eerste Nederlandse Mensendieck-therapeuten met een speciale interesse voor musici is mw. Samama-Polak. 
Zij ontwikkelde een eigen theorie over de behandeling van klachten bij musici. 4,5 
Volgens deze theorie zijn er 3 verschillende spiergroepen betrokken bij het musiceren: balansspieren, actieve speelspieren en passieve speelspieren. 
Bij de behandeling van musici is het verkrijgen van een goede lichaamsbalans door het efficiënt gebruik van speelspieren ten opzichte van balansspieren van groot belang. 
In de praktijk wordt gezien dat vermoeidheidsklachten gerelateerd aan het musiceren afnemen na Mensendieck therapie. 

Onze hypothese is dat vermoeidheid na het musiceren is gerelateerd aan een hoger energiegebruik in een niet-optimale musiceerhouding.

Doel van dit onderzoek was om energiegebruik tijdens musiceren te meten en te onderzoeken of energiegebruik tijdens musiceren beïnvloed wordt door lichaamshouding. 

Methodiek:
18 blazers (zowel hout- als koperblaasinstrumenten) werden geselecteerd. Zij moesten recent behandeld zijn door een Mensendieck-therapeut en moesten in staat zijn om zowel in een niet-optimale houding als in een optimale houding te musiceren. 
Onderzoek vond plaats op de Universiteit Maastricht. 
Gestart werd met metingen van basaal metabolisme. Daarna werd in een respiratiekamer energiegebruik tijdens musiceren gemeten. 
Proefpersonen musiceerden 2 keer 30 minuten, waarbij ze in willekeurige volgorde eenmaal musiceerden in een niet-optimale houding en eenmaal in een geoptimaliseerde houding volgens de principes van de methode Mensendieck en Samama.

 

Resultaten en conclusie: Het gemiddelde energiegebruik tijdens musiceren in een geoptimaliseerde houding was 1.80 metabole equivalent (MET). Energiegebruik in een niet-optimale houding was significant lager, nl. 1.69 MET. 
De eerdergenoemde hypothese dat vermoeidheid na musiceren in een niet-optimale houding gerelateerd is aan een hoger energiegebruik wordt met deze resultaten verworpen. 
Mogelijke verklaringen voor het hogere energiegebruik in de geoptimaliseerde houding volgens Mensendieck en Samama is dat deze houding een meer actieve houding is. 
Musici moeten zich focussen op het aannemen van een correcte musiceerhouding. In deze actieve houding worden er naar verwachting meer grote posturale spieren in de rug gebruikt, mogelijk leidend tot een hoger energiegebruik.

 

Referenties:

1. Drinkwater EJ, Klopper CJ. Quantifying the physical demands of a musical performance and their effects on performance quality. 
Med Probl Perform Art 2010;25:66-71.

2. Hansen PA. Reed K. Common Musculoskeletal Problems in the Performing Artist. Phys Med Rehabil Clin N Am 2006;17:789-801.

3. Zaza C. Playing-related musculoskeletal disorders in musicians: a systematic review of incidence and prevalence. 
Can Med Assoc J 1998;158:1019-1025.

4. Samama ALW. Making music without pain. Assen: Van Gorcum; 2003.

5. Samama ALW. Muscle control for musicians. Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 1994.

 

Terug